أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
342
قانون ( فارسى )
5 - اسكنجبين اسهالدهندهء صفرا عسل كف گرفته يا شكر را با سركهء بسيار تند و پرمايه - چنان كه سابقا ذكر شد - بر آتش نرم بگذار ! افشرهء سيماهنگ و سقمونيا هريك يك اوقيه - يا كمى زياد يا كمى كم ، بر حسب نياز چندانكه خودت مىخواهى بياور و خرد و خاش بساى و در پارچهاى كتانى بپيچ و در ديك آويزان كن كه در سركه و عسل فرو شود و با نخى آويزان باشد . هر ساعت پارچهء كتانى را - كه داروها در آن است - مچاله كن تا اينكه دربرگيرندهء پارچهء كتانى مىگدازد و چيزى در آن نمىماند . هرگاه بر آتش پخته منعقد شد ، از آتش برگير و بگذار سرد شود كه اسكنجبين شده است . برخى از اطباء به جاى سقمونيا ، بيخ سقمونيا را با بيخ كرفس و بيخ رازيانه در حين شروع پختن در ديك حل مىكنند . 6 - اسكنجبين كاهشدهندهء بلغم عسل ، سركهء پياز دشتى ، بيخ سقمونيا ، بيخ كرفس و بيخ رازيانه همه را باهم مىپزند . كرچك ختايى ( دندچينى ) و مغز ثمر كاجيره به اندازهاى كه خودت مىدانى بيمار تحمل دارد بياور و در كيسهاى پارچهاى بريز و به همان دستور قبلى كه گفتيم ، در ديك آويزان كن و اسكنجبين بساز و به كار ببر ! 7 - اسكنجبين كاهشدهندهء خلط سودا عسل يا شكر در سركه بپزد - چنان كه سابقا ذكر شد - بعد از آن سس صغير چندانكه خودت مىپسندى ، بسپايك و خربق سياه بياور و خرد و خاش بساى و در كيسهاى پارچهاى بريز و در ديك آويزان كن و همان كار را بكن كه بحثش گذشت . 8 - سركهء پياز دشتى پياز دشتى سفيد برگزيده و پاك از آلايش را بياور و با كارد چوبين قطعهقطعهاش كن و قطعهها را مانند تسبيح به رشتهء نخ بكش ! طورى باشد كه بسيار به هم نزديك نباشند و باهم برخورد نكنند . يا پياز دشتىها را با كارد چوبين قطعهقطعه مكن ! همانطور درسته يكىيكى آنها را سوراخ كن و به نخ بكش اما از همديگر كمى فاصله داشته باشند . در سايه آنها را بياويز تا چهل روز بمانند و در سايه خشك شوند . از اين خشكيده به وزن يك من جدا كن و در ظرفى انداز و به وزن هجده رطل سركهء خوب بر آن بريز ! اينبار مدت شصت روز زير آفتاب باشد ؛ امّا بايد سر ظرف را خوب بپوشانى . بعد از شصت روز پياز دشتىها را بيرون آور و در كيسهاى پارچهاى بريز و بفشر كه سركه از آن جدا شود . اين سركه را سركهء پياز دشتى مىناميم . برخى از كارشناسان سركهساز ، در مقابل هر من از پياز دشتى هفت رطل و نيم سركه به كار مىبرند . و برخى ديگر پياز دشتى را خشك نمىكنند ، بعد از پاك كردن آن ، هر من از پياز دشتى